Μέχρι το 1475, οι χαρτογράφοι κατέγραφαν στους χάρτες της εποχής όλα όσα διαδιδόταν. Έτσι, στους χάρτες της εποχής διάβαζε κανείς μυθικά πλάσματα, χώρες στις οποίες δεν είχε πάει κανείς και διαδρομές άγνωστες. Φανταστικά βασίλεια, χώρες τεράτων, θαυμαστοί κόσμοι κέντριζαν τη περιέργεια των ανθρώπων και αναπαρίστανται επάνω στους χάρτες. Η κοινή γνώμη της εποχής ήταν ικανοποιημένη να διαβάζει τα παραπάνω. Το μόνο πρόβλημα ήταν το εξής: τα παραπάνω δεν ήταν πραγματικά και οι χάρτες ήταν τελείως λάθος, ενώ στις περιοχές που δεν υπήρχαν τακτικές επαφές, πέρα από κάποια όρια για τον ευρωπαϊκό κόσμο, ήταν απλώς αδύνατο να γνωρίζουν τι συμβαίνει.Αυτό δυσχέραινε τον εξορθολογισμό των χερσαίων και ναυτικών εμπορικών διαδρομών.
Αντίθετα, στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα, έπειτα από μια συστηματική προσπάθεια των Πορτογάλων να βρουν διέξοδο προς την Ανατολή και ένα νέο "δρόμο των μπαχαρικών" που προσέφερε νέες πληροφορίες, συντάχθηκε από έναν Εβραίο χαρτογράφο, ένας χάρτης που ανέφερε αναλυτικά τις γνωστές περιοχές αλλά απέρριπτε κάθε μη διασταυρωμένη πληροφορία, όπως αυτές που είδαμε παραπάνω. Εκείνες τις περιοχές, για τις οποίες δεν υπήρχαν πληροφορίες, ονομάστηκαν, σύμφωνα με τη lingua franca της εποχής, τα λατινικά, ως terra incognita. Άγνωστη γη.
Αίφνης, αυτή η αναφορά έθεσε για τους ισχυρούς της εποχής τα πράγματα στις σωστές τους διαστάσεις. Εφόσον δε γνωρίζουμε τι υπάρχει εκεί, πρέπει να το ανακαλύψουμε. Οι Πορτογάλοι θαλασσοπόροι συνέχισαν μια επίμονη, ριψοκίνδυνη και εμπειρική εξερεύνηση της Δυτικής Αφρικής, με αυστηρή τήρηση του απορρήτου, μέχρι να καταφέρουν να περάσουν το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, Οι Ιταλοί θαλασσοπόροι, αντίθετα, όπως ο Κολόμβος, συνέλεξαν προσεκτικά πληροφορίες από διαφορετικές περιοχές και πηγές, συζήτησαν με σοφούς της εποχής και πορευτήκανε αφήνοντας αρκετά πράγματα στην τύχη. (Επίσης, δημοσίευσαν ενθουσιωδώς, αν και με υπερβολές, πολλά από αυτά που βρήκαν.) Και οι δύο πλευρές πέτυχαν όσα ήθελαν, οι γεωγραφικές ανακαλύψεις επαλήθευσαν όσα οι σοφοί της αλεξανδρινής εποχής έδειχναν με τα μαθηματικά και έδωσαν τη δυναμική για ακόμη περισσότερα, παρόλο που οι Πορτογάλοι φάνηκαν περισσότερο έτοιμοι να αξιοποιήσουν εμπορικά τις καινούριες διαδρομές.
Αναρωτιέμαι πόσα περισσότερα θα ξέραμε για τα πιο διαφορετικά ζητήματα, από την οικονομική κρίση μέχρι την καταπολέμηση των επικίνδυνων ασθενειών, αν αφήναμε στην άκρη τις ιδεοληψίες και κάθε είδους "βεβαιότητες" και λέγαμε απλά: "Δεν ξέρω. Ας το ανακαλύψουμε. "
Διαβάστε:
Ζακ Ατταλί, 1492 από το Μεσαίωνα στην Αγαγέννηση, από τις Εκδόσεις Λιβάνη -Νέα Σύνορα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.