Oδυσσέας vs Αχιλλέας

Νομίζω ότι είναι οι Αλεξανδρινοί φιλόλογοι και όχι ο Όμηρος που αναφέρουν την ιστορία: πριν φτάσουν οι Αχαιοί στην Τροία, σε κάποιο δείπνο, διαφώνησαν ο Οδυσσέας με τον Αχιλλέα. Ο πρώτος πίστευε ότι η Τροία έπρεπε να παρθεί με δόλο, ενώ ο άλλος πίστευε ότι έπρεπε να παρθεί με το σπαθί.

Το πρόβλημα δεν ήταν απλό. Η Τροία είχε ψηλά τείχη και αρκετό πληθυσμό. Άλωση έπειτα από μάχη σήμαινε πολύ κόπο με αβέβαιο αποτέλεσμα. Άλωση με δόλο σήμαινε μικρότερο κόπο και λιγότερους κινδύνους. Σύμφωνα με τις αξίες της εποχής, η δόξα (η μεγαλύτερη δόξα, έστω) ανήκε στην ανδρεία όχι το δόλο. Με άλλα λόγια, ο Αχιλλέας ήταν ο ιππότης. Ο Οδυσσέας ο διπλωμάτης.

Ο Αχιλλέας ήταν εγωιστής. Η κόντρα του με τον Αγαμέμνονα στοιχίζει σε όλους τους Έλληνες αλλά δεν τον νοιάζει. Ο Οδυσσέας σκέφτεται αλλιώς. Όταν ο Θερσίτης βγάζει γλώσσα και ρίχνει το ηθικό του στρατού, τον ξυλοφορτώνει. Ο Αχιλλέας είναι αξιόπιστος. Υπόσχεται ανακωχή στον Πρίαμο μετά το θάνατο του Έκτορα και κρατά το λόγο του. Ο Οδυσσέας πάλι όχι. Μαζί με το Διομήδη, υπόσχονται να αφήσουν ελεύθερο το Δόλωνα αλλά τον σκοτώνουν. Ο Αχιλλέας αριστεύει πολλές φορές στη μάχη, ο Οδυσσέας μόνο μία.

Βέβαια, στο τέλος, και οι δύο, βάζουν το κοινό συμφέρον πάνω απ' όλα. Ξεκάθαρα ο Οδυσσέας, στα κρίσιμα σημεία και ο Αχιλλέας. Αντίθετοι χαρακτήρες, κοινοί στόχοι.

O David Landes, εξηγώντας πως η Γερμανία υποσκέλισε τη Μεγάλη Βρετανία πριν εκατό χρόνια, μας μιλά για δύο ειδών εκπαιδευτικά συστήματα. Αυτά που επιμένουν στη σωστή τήρηση των κανόνων (Μ. Βρετανία) και σε αυτά που επιμένουν στο αποτέλεσμα (Γερμανία). Ιππότες οι Βρετανοί, πολυμήχανοι οι Γερμανοί. Τα πρώτα συστήματα φέρνουν σταθερότητα, τα δεύτερα την εξέλιξη. Σύμφωνα με άλλη γνώμη, τα πρώτα δίνουν ορισμένες αξίες στους ανθρώπους, τα άλλα τους κάνουν καιροσκόπους.

Μην πέσετε στην παγίδα να κατατάξετε τους σημερινούς Έλληνες πολιτικούς ή άλλους ηγέτες σε κάποιον από τους δύο τύπους. Θυμηθείτε ότι οι ήρωες ρίσκαραν τη ζωή τους και την υστεροφημία τους για ένα κοινό σκοπό. Μπορείτε να το πείτε αυτό για τους αρχηγούς μας;